Save the Cat! Goes to the movies (10) Golden Fleece

Golden Fleece

Bộ Lông Cừu Vàng

Talk to any cavemen about what tale they’d like to hear around the ol, campfire and three out of five Neanderthals agree: More road stories!

Hỏi bất kì người tiền sử nào về chuyện mà họ thích nghe kể quanh lửa trại thì ba trên năm người đều đồng ý: Kể thêm nhiều chuyện phiêu lưu đi!

There’s something about recounting what occurs when we leave home to go foraging for food – or look for a better cave. What happens “out there” fires our imaginations, and gives us pointers about what to expect. The bottom line of what makes up the story type I call the “Golden Fleece” is this truism: It’s not the destination that matters… it’s what we learn about ourselves along the way.

Luôn luôn có cái gì đó để kể lại từ một chuyến bỏ nhà đi tìm thức ăn – hoặc tìm một hang động tốt hơn để sống. Những gì đã xảy ra “ở ngoài đó” làm bùng cháy trí tưởng tượng của chúng ta, và gợi ý cho chúng ta những gì có thể mong đợi. Cái cốt yếu của thể loại kịch bản mà tôi gọi với tên “Bộ Lông Cừu Vàng” chính là điều hiển nhiên này: Đích đến không quan trọng… những gì ta khám phá về bản thân trên đường đi mới mang tính quyết định.

The term “Golden Fleece” comes from the Greek myth about Jason and the Argonauts. In that tale, the fleece is the thing Jason has been sent to retrieve in order to become king. To do so, Jason collects a team, including Hercules – the Vin Diesel of his era – and off they go, leading to many adventures until Jason finally confronts himself and gets his reward. The “Fleece” is the object of the hunt, the goal of the journey, and like many stories in this genre largely a “McGuffin,” a thing that sets the quest into motion, but has less meaning once achieved. And it’s an oft-told tale. From Greek myth we get not only the story of Jason, but also Homer’s Odyssey; from Chaucer, the Canterbury Tales; and from modern literature, James Joyce’s Ulysses and William Faulkner’s As I Lay Dying. This story tradition has carried over to movies, of course, and includes some journeys that may surprise you.

Thuật ngữ “Bộ Lông Cừu Vàng” xuất phát từ thần thoại Hi Lạp về Jason và thủy thủ đoàn tàu Argonaut. Trong câu chuyện đó, bộ lông cừu là thứ mà Jason đã được cử đi lấy để có thể trở thành vua. Nhằm thực hiện điều đó, Jason đã tâp hợp một nhóm người, bao gồm cả Hercules – một Vin Diesel trong thời đại của anh. Thế là họ lên đường, đương đầu với nhiều cuộc phiêu lưu cho đến khi Jason tự đối diện với chính mình và nhận lấy phần thưởng của anh ta. “Lông Cừu” là đối tượng của cuộc đi săn, là mục đích của hành trình, và giống như rất nhiều câu chuyện khác ở thể loại này, nó là thứ thúc đẩy cuộc truy tìm vật báu, nhưng lại không mấy có ý nghĩa một khi đã được khám phá. Trong thần thoại Hi Lạp, chúng ta không chỉ có câu chuyện về Jason mà còn có trường ca Odyssey của Homer; Canterbury Tales của Chaucer, và trong văn học hiện đại, là Ulysses của James Joyce và As I Lay Dying của William Faulkner. Thể loại truyện truyền thống này đã được dựng nhiều thành phim, và tất nhiên, bao gồm cả những hành trình đủ sức khiến bạn bất ngờ.

Whenever we screenwriters pitch a “road picture,” that story almost always falls into the GF category, but there are many types. A “Buddy Fleece” is often lighter in tone and includes Planes, Trains and Automobiles; Road Trip; and Little Miss Sunshine; while the “Epic Fleece” is more like its Greek antecedent, as Saving Private Ryan and Star Wars show. There is also the “Solo Fleece,” where a single participant goes on the trip, as seen in About Schmidt and Garden State, and some biographical films where the road that is one’s life reveals the risk and reward of the passage, e.g., Capote and Ray.

Bất cứ khi nào chúng ta, những nhà biên kịch, giới thiệu một ý tưởng “road picture” (tạm dịch là “phim hành trình”, phim về hành trình của một nhân vật nào đó), câu chuyện ấy gần như rơi vào thể loại “Bộ Lông Cừu Vàng”. Nhưng thể loại này ở đây lại có nhiều dạng. Dạng “Lông Cừu Bè Bạn” thường có tính chất sáng sủa hơn với các phim Planes, Trains and Automobiles; Road Trip; và Little Miss Sunshine; trong khi dạng “Lông Cừu Hùng Ca” thì có nét giống với đàn anh sử thi Hi Lạp của nó, như các phim Saving Private Ryan và Star Wars. Còn có cả dạng “Lông Cừu Solo”, khi chỉ một nhân vật tham gia vào cuộc hành trình, giống như phim About Schimidt và Garden State, và một vài phim tiểu sử mà ở đó con đường chính là những chông gai, vinh quang của một đời người, ví dụ, như Capote và Ray.

And since there’s gold in that-there Golden Fleece, this category also includes “Sports Fleece” movies like The Bad News Bears, Hoosiers, and Slap Shot – where the gold is a trophy, and the “Caper Fleece” like Ocean’s Eleven – where the gold is an actual treasure kept in a locked room. In these, the team is a variety pack of oddballs who have characteristics the leader lacks, but needs to be whole, and to win.

Và bởi có vàng thì mới có “Bộ Lông Cừu Vàng”. Thể loại này cũng bao gồm cả dạng “Lông Cừu Thể Thao” như các phim The Bad News Bears, Hossiers, và Slap Shot – với vàng ở đây chính là chiếc cúp, và dạng “Bạch Hoa Lông Cừu” giống như phim Ocean’s Eleven – trong đó vàng là một kho báu thật sự được cất giữ trong một phòng kín. Trong những dạng này, nhóm nhân vật là tập hợp của những người khác thường không hạp nhau, vốn được xây dựng để bổ trợ cho các tính cách mà nhân vật chính còn thiếu. Nhưng họ cần phải hành động như một tập thể để giành chiến thắng.

What’s great about a Golden Fleece is the adventure of being away from home, the lift of participating in a team effort with meaning beyond just us. And what a good time at the movies when it’s done well!

Điểm hay ở thể loại Bộ Lông Cừu Vàng là một cuộc phiêu lưu xa nhà, một cơ hội để học cách hợp tác và nhận ra thế giới này không chỉ có mình ta. Nó sẽ tạo nên một bộ phim hay với nhiều khoảnh khắc đáng nhớ nếu được đầu tư kỹ lưỡng!

Like Monster in the House, a Golden Fleece is about three essentials: (I) a “road,” (2) a “team,” and (3) a “prize.”

Giống thể loại Quái Vật Trong Nhà, Bộ Lông Cừu Vàng cũng có 3 điểm cơ bản: (1) “con đường”, (2) “nhóm người”, và (3) “phần thưởng”

So let’s go “on the road” and take a look.

Vậy hãy cùng nhau “lên đường” và nghiên cứu bài học của chúng ta.

The “road” is that thing we venture out onto, going away from home and perhaps coming back, but it need not be actual blacktop. It can also be metaphor. The road can be someone’s life, a trip across oceans or across the street – so long as the meaning of that journey is life-changing. And as The Lord of the Rings and Three Kings prove, the road can cross whole universes, planetary systems, war zones, and dimensions of time and space.

“Con đường” là thứ mà chúng ta phải mạo hiểm dấn thân, phải rời xa nhà và may ra mới có thể quay trở về, nhưng nó không nhất thiết phải là một con đường nhựa. Con đường ở đây có thể chỉ là phép ẩn dụ. Con đường có thể là cuộc đời của một số cá nhân, là một cuộc du ngoạn xuyên đại dương hay là đơn giản chỉ là băng qua một con phố – nó đủ dài để cuộc hành trình mang ý nghĩa đổi đời. Và giống như The Lord of The Rings hay Three Kings đã chứng minh, con đường đó có thể là cả vũ trụ, những hệ hành tinh, vùng chiến sự, và cả các chiều thời gian và không gian khác.

The test of whether or not you are writing a Golden Fleece comes when you ask: Are my heroes going somewhere definite, and can I chart their journey? That demarcation can be seen in the rungs up the ladder of a “Sports Fleece,” for instance. Think of that stock shot in Major League as the Cleveland Indians climb out of the cellar, or in Dodgeball: A True Underdog Story when Vince Vaughn’s team of Average Joes start knocking off the competition – you can see that whatever path the heroes of these tales are on, these notches let us know how they’re progressing on the way to the prize. Whether the road is large, small, or imaginary, it’s how the heroes of these tales grow that makes the trip worth taking.

Cách kiểm tra cái bạn đang viết có phải là Bộ Lông Cừu Vàng không sẽ xuất hiện khi bạn hỏi: Những người hùng của tôi có đi đến nơi nào đó xác định không, liệu tôi có thể vẽ ra một hành trình cho họ? Ranh giới đó có thể được nhận ra như từng nấc thang cụ thể trong dạng “Lông Cừu Thể Thao”. Hãy liên tưởng đến cú đánh bóng trong Major League khi đội Cleveland Indian lật ngược thế cờ, hoặc trong Dodgeball: A True Underdog Story khi đội bóng Average Joes của Vince Vaughn bắt đầu chiến thắng đối thủ – bạn có thể thấy rằng dù nhóm người hùng trong các câu chuyện này đang đi lối nào, thì những mốc đánh dấu như vậy đều cho ta hiểu rõ hơn về quá trình vươn đến phần thưởng. Con đường đó có thể rộng, có thể nhỏ, hoặc có thể chỉ tồn tại trong trí tưởng tượng, nhưng chính nhờ cột mốc đánh dấu sự trưởng thành cho các người hùng mà chuyến đi của chúng ta mới thêm phần ý nghĩa.

As far as the “team” goes, especially in a “Buddy Fleece” movie like Planes, Trains and Automobiles, the story is often about friendship, and whom one picks as one’s teammate(s) – or has thrust upon him – is almost as important as the prize itself, whether it’s one buddy or a lot of them. The hero in a typical Fleece is an under-dog, or iconoclast, and his team often represents other qualities such as “heart” or “brains” or “soul” that will be integrated into the hero’s character by the end.

Khi “Nhóm người” đã quyết định đi cùng, đặc biệt là trong dạng “Lông Cừu Bè Bạn” như phim Planes, Trains and Automobiles, thì cốt truyện sẽ được xoáy vào tình bạn giữa họ: ai sẽ chọn ai làm đồng đội – ai sẽ là nguồn cảm hứng của ai. Điều này quan trọng cũng như chính giải thưởng của câu chuyện, dù cho đó có thể là một hay rất nhiều người bạn đồng hành. Người hùng trong thể loại Lông Cừu tiêu biểu thường là một người yếu thế, hoặc vô thần, và đồng đội của anh thường đại diện cho những phẩm chất như “trái tim” hay “khối óc” hoặc “tâm hồn”, những phẩm chất sẽ tác động đến người hùng vào phút cuối.

The hero is the centrifugal center of the team, and often the “dull” one. Of all the characters in filmdom, isn’t Luke Skywalker the dullest? But that’s why he needs to be surrounded by Han Solo, a walking shag rug named Chewbacca, and a couple of snarky droids – each with his own unique voice. Luke shares with Jason the thing that makes him a hero: He is us on our best, Type-A day – eager, bright-eyed, and plain as vanilla.

Người hùng là điểm ly tâm của cả nhóm, và thường là nhân vật “ngờ nghệch”. Trong tất cả các nhân vật ở giới điện ảnh, chẳng phải Luke Skywalker là người ngờ nghệch nhất hay sao? Nhưng đó là vì cậu ấy cần sự đồng hành của Han Solo, rồi một “tấm thảm xù biết đi” tên Chewbacca, và một cặp người máy – mỗi nhân vật ấy đều có tiếng nói riêng. Luke chia sẻ với Jason điều đã làm họ trở thành một người hùng: Anh ta là chúng ta vào những ngày khí thế nhất, những ngày nhiệt tình, mắt mở to và tâm hồn giản dị như vani.

In films with larger teams, the introduction of each member can incorporate a goodly chunk of the set-up and a brilliant entrance for each individual is almost required. Masterful versions of this can be seen in heist films like The Hot Rock and Ocean’s Eleven, in which we establish character and skill set with amazing economy. And check out Dodgeball for the comic version of how to intro a team, each with a unique “Limp and Eyepatch” – and in the case of the “Steve the Pirate” character of that film, an actual eyepatch!

Trong những bộ phim có nhiều nhóm nhân vật, việc giới thiệu mỗi thành viên có thể tổ hợp thành một đoạn mào đầu thú vị với đòi hỏi cao về tính sáng tạo và sự khôn khéo. Các dẫn chứng bậc thầy của chi tiết này thường được thấy trong những bộ phim mang đề tài trộm cắp như The Hot Rock và Ocean’s Eleven, khi nhóm nhân vật và khả năng của họ làm giàu thêm cho nội dung. Nếu thích một dẫn chứng hài hước thì ta có thể lấy Dodgeball làm ví dụ. Cách giới thiệu mỗi thành viên ở đây ngoài sự độc đáo ra thì họ còn được đi kèm với “nạn và miếng che mắt” riêng cho mình – và trong trường hợp của nhân vật “Steve hải tặc” ở bộ phim này, thì anh đã có một miếng che mắt thật sự!

When we get to the end of the road, the “prize” doesn’t have to be an actual thing to qualify – and your heroes may not even win it! The “Caper Fleece” includes prison sagas like Papillon and Escape from Alcatraz where the prize is freedom. And even when the prize is money – as in most heist movies – the good ones are those in which there is a primal reason for taking it: revenge, love, or in the case of Ocean’s Eleven, manhood.

Khi chúng ta đã đi đến cuối chặng đường, “phần thưởng” không nhất thiết phải là một thứ gì đó hữu hình về vật chất – có khi những người hùng của bạn còn chưa lấy được nó! Dạng “Bạch Hoa Lông Cừu” bao gồm những phim về vượt ngục như Papillon và Escape from Alcatraz thì phần thưởng ở đó là sự tự do. Và thậm chí khi mà phần thưởng là tiền – như hầu hết mọi phim trộm cắp – thì nó đều xuất phát từ những căn nguyên cơ bản như: trả thù, tình yêu, và trong trường hợp của Ocean’s Eleven là, danh dự đàn ông.

Yet when it comes to winning, there’s often a monkey wrench. The road apple pops up in a lot of GPs, and is defined as that thing that kyboshes the plan just when victory is in sight, as when Tom Hanks’ team rescues Private Ryan – who promptly says “no thanks,” and Walter Matthau realizes his “Bad News Bears” can never win. Part of what makes a GF work is our heroes learning that the gold they seek doesn’t even matter, and pales in comparison to the real gold of friendship. Just like in Rocky, starring my close personal friend Sylvester Stallone, Rocky Balboa need not beat Apollo Creed to learn who his friends are – and it’s certainly a great way to set up Rocky 2!

Khi nói về quá trình vươn đến chiến thắng của nhân vật, nhiều khi ta vẫn thấy xuất hiện nhiều tình huống tréo ngoe. Giống như cách mà road apple xuất hiện trong rất nhiều dạng Bộ Lông Cừu Vàng, cái được định nghĩa là yếu tố phá hủy mục đích hành trình của nhóm người hùng khi chiến thắng đã cận kề với họ. Ví dụ như khi tiểu đội giải cứu của Tom Hanks gặp được Binh nhì Ryan thì lại nhận được câu “không, cảm ơn” hoặc Walter Matthau nhận ra đội “Bad New Bears” của ông không có khả năng hạ gục đối thủ. Một đặc điểm làm cho thể loại Bộ Lông Cừu Vàng trở nên sâu sắc đó là khi những người hùng nhận ra kho báu mà họ tìm kiếm thật ra chẳng có ý nghĩa gì, và nó thật nhạt nhòa khi so sánh với kho báu của tình bạn. Giống như trong phim Rocky, với sự tham gian diễn xuất của Sylvester Stallone, bạn thân của tôi, thì Rocky Balboa không cần thiết đánh bại Apollo Creed để nhận ra ai mới là bạn của anh – và đó chắc chắn cũng là một cách tốt để xây dựng Rocky 2!

If you are assaying a true road picture, however, keep in mind that these are not as easy to write as you might think. Just sending someone out on the road and assuming the adventure will be great is why I read so many bad “lesbians cross America in a car” scripts (that, sadly, all end up winning Honorable Mention at Sundance). The trick of any story where we send our heroes on the road to find something is making each stop along the way count. Each signpost must have a reason, really mean something, and can’t just be included because it’s “funny” or you’ve always wanted to shoot a scene that takes place at the site of the World’s Biggest Ball of String in Yuma, Arizona. Nope. That may be interesting eye candy, but it really has to have a point to be included.

Nếu bạn muốn thử sức với một kịch bản phiêu lưu thì hãy tâm niệm rằng thể loại này nghĩ dễ hơn là viết. Hãy thử hình dung bạn đưa một ai đó ra đường và giả sử rằng cuộc phiêu lưu này sẽ rất tuyệt. Đó cùng là lý do tại sao tôi đã đọc rất nhiều kịch bản tồi kiểu “những lesbian đi xuyên Mĩ trên một chiếc ô tô”(nhưng thật buồn thay, tất cả kịch bản này đều giành giải Honorable Mention ở Sundance). Mẹo của bất kì câu chuyện người hùng đi phiêu lưu để tìm kiếm thứ gì đó nào là làm sao cho từng trạm dừng trên hành trình này đều có ý nghĩa.

Each signpost must have a reason, really mean something, and can’t just be included because it’s “funny” or you’ve always wanted to shoot a scene that takes place at the site of the World’s Biggest Ball of String in Yuma, Arizona. Nope. That may be interesting eye candy, but it really has to have a point to be included.

Mỗi biển chỉ đường đều phải có một nguyên do, phải có ý nghĩa, và không phải được đặt vào chỉ để cho “vui” hay chỉ vì bạn thích quay cảnh Cuộn Chỉ Lớn Nhất Thế Giới tại Yuma, Arizona. Không. Cảnh đó có thể bắt mắt nhưng so với cốt truyện thì nó không hề có kết nối gì cả.

The journey story is one of the oldest we have in our quiver, but one of the hardest to do well. So take note of what the good ones do right.

Chuyện phiêu lưu là thể loại chuyện cổ điển nhất trong đại gia đình kịch bản của chúng ta, nhưng cũng là cái khó làm nhất. Vậy thì hãy chú ý noi gương các tác phẩm thành công trước đây.

And do likewise.

Và làm theo như nó.

IS YOUR GOLDEN IDEA A GOLDEN FLEECE?

Ý TƯỞNG VÀNG CỦA BẠN CÓ PHẢI LÀ MỘT BỘ LÔNG CỪU VÀNG KHÔNG?

lf your screenplay shares any of the following (and I bet it does!), then these are the telltale signs you’ve got an itch for the broad highway – and a passel of GF movies to watch:

Nếu kịch bản phim của bạn có bất kì chi tiết nào dưới đây (và tôi cá là có!), thì đấy là những dấu hiệu cho biết nó muốn ra đường lớn – và nó là một dạng Lông Cừu Vàng đáng xem:

l. A “road” spanning oceans, time, or across the street – so long as it demarcates growth. It often includes a “road apple” that stops the trip cold.

1. Một “Con đường” có thể kéo dài qua nhiều đại dương, nhiều thời gian, hay chỉ qua một con phố – đủ dài để nhân vật trưởng thành. Và nó thường có một “road apple” nhằm chặn đứng cuộc hành trình trong lúc gay cấn nhất.

2. A “team” or a buddy the hero needs to guide him along the way. Usually, it’s those who represent the things the hero doesn’t have: skill, experience, or attitude.

2. Một “Nhóm người” hay là một người bạn để hỗ trợ cho người hùng trên suốt hành trình của anh. Thông thường, đó là các nhân vật đại diện cho khiếm khuyết của anh ta như: kĩ năng, kinh nghiệm, hay là quan điểm khác biệt.

3. A “prize” that’s sought and is something primal: going home, securing a treasure, or re-gaining a birthright.

3. Một “Phần thưởng” là cái được đặt ra để tìm kiếm và nó có một mục đích cơ bản: trở về nhà, truy lùng kho báu, hay là phục hồi lại quyền lợi.

The Golden Fleece tale reveals the amazing range of the genre, each with a unique goal, hero, lesson – and a host of meaningful pit stops!

Bộ Lông Cừu Vàng cho thấy rất nhiều thể dạng nhau, mỗi loại với một mục đích, một người hùng, một bài học độc đáo – và một trạm dừng đầy ý nghĩa!

Yêu điện ảnh và nhiều thứ khác

Tagged with:
Posted in Anh ngữ, Biên kịch, Việt ngữ

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Phân loại sách

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 49 other followers

%d bloggers like this: