Save the Cat! Goes to the movies (04) Monster in the house

Monster in the house

Quái vật trong nhà

Welcome to the wonderful world of genre! What is genre? lt’s a grouping of stories that share similar patterns and characters. And “Monster in the House” is one of the oldest… and most primal.

Chào mừng các bạn đến với thế giới tuyệt vời của thể loại! Vậy thể loại là gì? Là một nhóm các câu chuyện có cùng tính chất và dấu hiệu nhận biết. Và “Quái Vật Trong Nhà” là một trong những thể loại cổ điển và… căn bản nhất.

It is also the first story type I ever discovered — or at least had pointed out to me. Like many of the insights in this book, the term came from a fellow scribe, in this case my friend and writing partner, Jim Haggin.

Đây cũng là thể loại đầu tiên mà tôi khám phá ra – hoặc ít nhất là được hướng dẫn. Cũng như rất nhiều kiến thức trong cuốn sách, thuật ngữ Quái Vật Trong Nhà xuất phát từ một chuyên viên trong nghề, ở trường hợp này là bạn và đồng thời là cộng sự biên kịch của tôi, Jim Haggin.

We were working on a script and taking a break, standing around the parking lot outside my Dad’s office in Santa Barbara when Jim, smoking a Lucky Strike, idly said: “Did you know that Alien and Jaws are the same movie?”

Lúc đó chúng tôi đang cùng nhau viết một kịch bản và dành chút thời gian giải lao. Cả hai đứng ở ngoài bãi đậu xe phía trước văn phòng của cha tôi tại Santa Barbara, thì đột nhiên Jim, phì phèo một điếu Lucky Strike, vu vơ nói: “Cậu có biết rằng AlienJaws là hai bộ phim giống nhau không?”

This was amazing news. And like so much of what Jim knew about film, this little nugget made me stop and think. Jaws is the story of killer shark, Alien is set on a starship somewhere in space.

Đây quả là một thông tin thú vị. Với kiến thức sâu rộng về điện ảnh, nhận định ngắn gọn nhưng đáng giá ngàn vàng của Jim khiến tôi phải dừng lại và suy nghĩ. Jaws là bộ phim về con cá mập sát thủ, còn Alien thì diễn ra trên một con tàu vũ trụ ở đâu đó ngoài không gian.

I didn’t see the connection.

Tôi đã không thấy được điểm liên kết giữa hai bộ phim.

The illustrious Mr. Haggin went on. He said that both movies have a powerful creature intent on eating the cast, an enclosed community into which the beast is let loose to ply his trade, and a third element: sin. It is the sin of greed that lets the shark roam the shores of Amity, greed too that is at the bottom of why The Nostromo picks up its titular hitchhiker. ln fact, Jim said, sin is what really makes all true “monster” movies work. lt’s one thing to get eaten, but to be lunch because of something we did adds guilt to horror — and the guilt makes it much more juicy.

Ngài Haggin sáng láng lại tiếp tục lý giải. Anh ấy giải thích rằng cả hai bộ phim đều có những con quái vật uy vũ với ý định ăn thịt toàn bộ diễn viên, đều có một không gian khép kín nơi con quái mặc sức săn mồi, và cộng với yếu tố thứ ba: tội lỗi. Chính lòng tham đã khiến con cá mập tung hoành dọc khắp bờ biển Amity, và cũng chính lòng tham là căn nguyên khiến phi thuyền Nostromo tiếp nhận kẻ quá bộ nguy hiểm của nó. Thật sự, Jim còn cho rằng chính tội lỗi là yếu tố khiến mọi bộ phim về “quái vật” thứ thiệt thành công. Bị ăn thịt là một chuyện, nhưng tự bản thân trở thành bữa trưa vì ta đã phạm một sai lầm nào đó càng góp thêm tội lỗi vào chất kinh dị – và chính tội lỗi làm tác phẩm hấp dẫn hơn.

Wow. My adventure into finding story patterns had begun.

Thế là hành trình tìm kiếm dấu hiệu nhận biết kịch bản của tôi đã bắt đầu.

What I discovered with this genre, one Jim and I started calling “Monster in the House,” was that filmmakers weren’t just ripping off Jaws, but in fact had been stealing from a story type that went all the way back to the Minotaur and the maze, and the dragonslayer myths of the Middle Ages! We’ve been letting the monster in the house, or going to where the monster lives and invading his abode for centuries.

Điều mà tôi khám phá ra ở thể loại này, khi mà Jim và tôi gọi bắt đầu gọi nó bằng cái tên “Quái Vật Trong Nhà,” là các nhà làm phim không chỉ lột sạch cốt truyện của Jaws, mà thật ra đã ăn cắp mô típ truyện như thế này từ thời Minotaur và mê cung, cũng như truyền thuyết về những kị sĩ săn rồng thời Trung Cổ! Chúng ta đã để con quái vào trong nhà, hoặc tự dấn thân và xâm chiếm hang ổ của chúng hàng thế kỷ qua.

And yet there is always a way to tell a new version.

Dù vậy, vẫn luôn luôn có cách để kể câu chuyện này theo một hướng mới.

So how does this help you? You’ve got a great “monster” movie idea. Or maybe you’ve got a serial killer whose power comes from insanity, or an evil spirit haunting some kind of dwelling.

Vậy thì những thông tin này có thể giúp được gì cho bạn? Bạn đang có một ý tưởng tuyệt vời để làm phim “quái vật”. Hoặc bạn đang có một tên giết người hàng loạt điên dại, hay một oan hồn độc ác chuyên đeo bám người trần.

Are these Monster-in-the-House tales?

Những ý tưởng này có phải là một câu chuyện Quái Vật Trong Nhà không?

That’s why we’re here: to fit your ideas into established story forms and, by doing so, better see just what they are. To discover if yours is a true MITH, we should begin with the basics. As hinted at above, movies in the MITH genre have three main components: (I) a “monster,” (2) a “house,” and (3) a “sin.”

Đó là lý do chúng ta ở đây: để triển khai ý tưởng của bạn dưới hình thức một kịch bản hoàn chỉnh, và để đạt được điều ấy, ta nên tìm hiểu các yêu cầu của nó. Nhằm khám phá câu chuyện của bạn có đúng là một Quái Vật Trong Nhà (MITH) không, ta nên bắt đầu từ những điều cơ bản. Như đã đề cập ở trên, phim MITH cần sở hữu ba thành phần: (I) “quái vật,” (II) “căn nhà” và (III) “tội lỗi.”

Let’s dig deeper into these.

Hãy đào sâu hơn vào chuyện này.

When it comes to the “monster” found in every MITH tale, the common denominator is: supernatural power. Whether a “Pure Monster” like the supercharged beasts in Jaws and Jurassic Park, a “Domestic Monster” like the human kind found in The Hand That Racks the Cradle and Pacific Heights, or a “Serial Monster” such as the knife-wielding baddies of many a “slasher” flick, supernatural power is a monster must-have. Look at Jaws. That shark isn’t just a shark; it’s a super-shark with an agenda beyond feeding. It’s come for the one person, Chief Brody (Roy Scheider), who is afraid not only of sharks but of water. Thus, the Great White also represents what all good monsters must be… “evil.”

Khi bàn đến con “quái vật” trong các câu chuyện MITH, thì mẫu số chung chính là: năng lực siêu nhiên. Cho dù nó là một con “Quái Vật Bẩm Sinh” như những loài thú hung tợn trong Jaws hay Jurassic Park, một con “Quái Vật Gia Đình” mang hình dáng con người trong The Hand That Racks the CradlePacific Heights, hay một con “Quái Vật Hàng Loạt” như tên sát nhân cầm dao trong các bộ phim “slasher”, thì năng lực siêu nhiên là thứ con quái vật phải có. Hãy lấy Jaws làm ví dụ. Con cá mập đó không chỉ là một con cá mập bình thường, nó là một con siêu cá mập với bản năng không dừng ở mức săn mồi. Nó chỉ nhắm đến một người duy nhất, Tổ trưởng Brody (Roy Scheider), người không chỉ sợ cá mập mà còn sợ nước. Do đó, con Cá Mập Trắng là đại diện hoàn hảo cho đặc tính mà tất cả các con quái vật thứ dữ phải có… sự “hung ác”.

There is a sense in many a MITH that what is at stake is not one’s life but one’s soul. This is why The Exorcist and films it begat, such as Poltergeist and The Ring, are so deeply frightening. At the heart of what I call “Supra-Natural Monster”, movies – those starring a monster that represents forces beyond our three dimensions – is the sense that something more than daylight will be lost if we don’t survive. This is also why lesser monsters, like the tiny spiders in Arachnophobia, or the ones that can be dispatched with a baseball bat in Signs or die of the sniffles in War of the Worlds, are so unsatisfying.

Có một nhận biết thường thấy trong rất nhiều các bộ phim MITH là thứ đang gặp nguy hiểm không phải tính mạng của nhân vật, mà là tâm hồn của họ. Đó là lý do vì sao The Exorcist và những phim ăn theo của nó, như Poltergeist The Ring, vô cùng rùng rợn. Giữa trọng tâm của loạt phim tôi xem như “Quái Vật Siêu Nhiên” – với diễn viên vào vai quái vật thể hiện các thế lực nằm ngoài ba chiều không gian của chúng ta – là nhận biết về việc nếu ta không sống sót, ta sẽ đánh mất nhiều thứ hơn cả ánh sáng ban ngày. Đây cũng chính lý do mà những con quái vật kém hấp dẫn hơn, như các con nhện nhỏ trong Arachnophobia, hay con quái dễ dàng bị tiêu diệt bởi một cây gậy bóng chày trong Signs hoặc các con quái chết vì vi sinh trùng trong War of the Worlds, cực kỳ thiếu thỏa mãn.

Lesser Monsters = Lesser Movies.

Quái vật kém hấp dẫn = những bộ phim kém hấp dẫn.

So what about the “house” we find these monsters in – why is that so important? Well, think about the myth of the Minotaur for a moment and realize that while facing a half-man/half-bull is frightening, more frightening is being trapped with one inside a dark maze. And whether it’s an actual house, like the creepy hotel in The Shining, a deep-sea diving bell in The Abyss, or the basement prison Cary Elwes wakes up in Saw, the more cramped the space – the more isolated our heroes – the better.

Vậy còn “căn nhà” nơi chúng ta tìm thấy các con “quái vật” này – vì sao nó lại quan trọng đến thế? Chà, hãy thử nghĩ về huyền thoại Minotaur một lát và bạn sẽ nhận ra, trong lúc chạm trán với một sinh vật nửa người / nửa thú đã đủ đáng sợ, thì việc bị kẹt trong một mê cung tăm tối với nó còn đáng sợ hơn gấp bội. Và cho dù nó là một căn nhà đàng hoàng, như tòa khách sạn ớn lạnh trong The Shining, là chiếc buồng lặn đại dương trong The Abyss, hay căn phòng giam dưới tầng hầm mà Cary Elwes đã tỉnh dậy trong Saw, thì không gian càng chật hẹp – đồng nghĩa các người hùng của chúng ta càng bị cô lập – càng tốt.

In Fatal Attraction, the family unit is the “house” within which Michael Douglas is trapped. And considering the “monster” he created by his actions, this will be the perfect place to confront it. In films like Scream, where a serial monster stalks a whole town, it is the city limits that enclose the horror, and the community that locks its doors at night and becomes the “house” through which the monster roams. Still, isolated enclosures like the spaceship in Alien remind us that if there’s a choice, lock ’em in. It’s scarier knowing you’re trapped and have nowhere to go!

Trong phim Fatal Attraction, yếu tố gia đình là “căn nhà” nơi Michael Douglas bị giam giữ. Hơn nữa, xem ra con “quái vật” của phim lại do chính anh ta tạo ra, nên đó sẽ là một nơi hoàn hảo để đối mặt với nó. Trong các phim như Scream, khi con Quái Vật Hàng Loạt lởn vởn khắp đường phố, thì chính những giới hạn mà thành phố thiết lập lại bao che cho tính chất kinh dị, và chính những cộng đồng kín cổng cao tường về đêm đã trở thành “căn nhà” cho con quái vật vẫy vùng. Tuy vậy, loại không gian tách biệt như chiếc phi thuyền trong Alien nhắc nhở cho chúng ta nếu được lựa chọn, hãy nhốt các nhân vật lại. Hiểu được mình bị giam hãm và chẳng còn nơi nào để chạy ghê rợn hơn rất nhiều!

As far as the “sin” is concerned, think about all those teen slasher movies in which “Michael Myers” and “Jason” run riot. “Have sex and die,” says Jamie Kennedy, who lays out the rules in Scream, and speaks to why guilt about sin is important. Sex works in teen-targeted movies because it’s new for them ·- and scary. For adults, “sins” like putting career over family, as Ellen Burstyn does in The Exorcist and Naomi Watts does in The Ring, or greed over ethics like in Jaws, when the town fathers of Amity keep the beaches open to protect their “summer dollars,” or even in a dark comedy like The Cable Guy when Matthew Broderick tries to get free cable! – these hit a universal guilt button.

Chừng nào thành phần “tội lỗi” trong kịch bản còn được quan tâm thì hãy tham khảo những bộ phim slasher kiểu teen, nơi “Michael Myers” và “Jason” làm náo loạn mọi thứ. “Làm tình đi rồi chết”, Jamie Kennedy, người tạo nên các qui luật cho Scream, đã nói và diễn giải vì sao mặc cảm tội lỗi là điều cần thiết. Tình dục luôn là yếu tố hữu dụng trong các phim nhắm đến tuổi teen vì với họ, đó là điều còn mới mẻ – và đáng sợ. Với người lớn, những “tội lỗi” như đặt sự nghiệp lên trên gia đình, giống hoàn cảnh của Ellen Burstyn trong The Exorcist và Naomi Watts trong The Ring, hoặc đặt lòng tham lên trên đạo đức trong Jaws, khi giới lãnh đạo vùng Amity ngoan cố mở cửa bãi biển để bảo vệ cơ hội kiếm “đô-la mùa hè” của họ, hoặc kể cả ở bộ phim hài đen The Cable Guy khi Matthew Broderick cố bắt cáp miễn phí – đã đánh trúng huyệt mặc cảm trong đại số đông công chúng.

Remember: Without a sin of some kind, it`s not a total MITH experience. Part of the scare is knowing that one thing the hero did wrong was answer the doorbell and say: “Come on in!”

Hãy nhớ: không có một dạng tội lỗi nào đó thì nó không hoàn toàn là một bộ phim kiểu MITH. Một phần của việc dọa khán giả là khiến họ thấy được người hùng của chúng ta đã đáp sai tiếng chuông cửa và nói: “Vào nhà đi!”

And yet with the advent of what we’ll call the “Nihilist Monster” story, influenced by the trend in Japanese horror films, and represented by a movie like The Grudge, there appear to be some MITH movies in which no sin is committed. Films in this category, like Saw, American Psycho, and Cabin Fever, have an otherworldly quality and characters that seem oblivious – but that is the point, for theirs is the sin of ignorance. The heroes of these films are like us, blithely going along when they are suddenly sucked into an evil world long disregarded – which now must be dealt with. And as a movie like Saw reveals, it’s about finding what we did wrong fast – or risk having to hop away!

Và với sự xuất hiện của một loại quái vật mà ta gọi là “Vô Quái Vật”, vốn chịu ảnh hưởng từ dòng phim kinh dị của Nhật, và đã được giới thiệu qua một tác phẩm như The Grudge, rõ ràng có những bộ phim MITH mà trong đó không có một “tội lỗi” nào được phát sinh. Những phim đi theo phương cách này như Saw, American Psycho, và Cabin Fever, có một giá trị hoàn toàn khác và tuyến nhân vật của nó thường mù mờ về những sự kiện xảy ra trong phim – nhưng cái lý nằm ở đây, vì tội lỗi mà họ đang gánh vác chính là sự ngu muội. Những người hùng ở loạt phim này cũng giống như chúng ta, vô tình cuốn đến một thế giới tàn ác vốn bị lãng quên từ lâu – và giờ đã đến lúc phải đối diện với nó. Cũng giống như Saw dần hé lộ, nội dung phim là việc tìm hiểu các lỗi lầm của chúng ta thật nhanh chóng – hoặc sẽ vụt mất cơ hội tẩu thoát!

There are other fine points that go with many a MITH. A character that shows up in a lot of these films is one I call the Half Man. This is a survivor who has run into the monster before – or has prior knowledge of the evil – and come away damaged because of it. Robert Shaw as Quint is the Half Man in Jaws; Scatman Crothers is the Half Man in The Shining; and Ian Holm as Ash in Alien is not only Half Man but also half robot! From a practical screenwriting point of view, the Half Man allows us to reveal the myth of the monster – and give the hero a hint about what dealing with the monster entails. Many of these Half Man characters wind up dying at the “All Is Lost”, moment on page 75 and are the “flawed mentors” of each story, warning us by their deaths… about the horror that awaits.

Còn một điểm khác nữa đi kèm với các phim thể loại MITH: một nhân vật thường xuất hiện rất nhiều trong những tác phẩm điện ảnh kiểu này mà tôi gọi là Nửa Người. Đây là người sống sót sau khi đã đối mặt với con quái vật trước đó – hoặc có trước kiến thức về con quỷ này – và bây giờ phải chịu đau thương về đặc ân của mình. Robert Shaw đóng vai Quint là Nửa Người trong Jaws; Scatman Crothers là Nửa Người trong The Shining; và Ian Holm đóng vai Ash không chỉ là Nửa Người mà còn là Nửa Robot trong Alien! Dưới quan điểm thực tế của một nhà biên kịch, Nửa Người cho phép chúng ta hé lộ bí mật về con quái – và gợi ý cho người hùng cách xử lý những trò quỷ quiệt của nó. Rất nhiều nhân vật Nửa Người kiểu này bị chết ở đoạn “Tất cả đều mất” tại trang 75. Họ ra đời với mục đích là các “người thầy còn sơ suất” trong từng câu chuyện. Cảnh báo chúng ta bằng chính cái chết của mình… về nỗi kinh hoàng đang chờ phía trước.

Isn’t that Half Man thing cool?

Nửa Người là một yếu tố hay đấy chứ nhỉ?

If you are writing a Monster in the House story, you’re probably itching to race to your computer and start figuring out how to put that character into your script.

Nếu bạn đang viết dở một câu chuyện Quái Vật Trong Nhà, có lẽ bạn sẽ sốt ruột muốn chạy ngay đến máy tính và tìm cách đưa nhân vật này vào kịch bản của mình.

Well, don’t run off just yet.

Khoan hãy vội chạy đi đã.

What started with a buddy telling me about how two movies were the same inspired the first of our genres. But wait! There’s a lot more cool stuff to come.

Điều bạn tôi nói về việc hai bộ phim giống hệt nhau đã tạo nên thể loại đầu tiên của chúng ta. Nhưng cứ bình tĩnh nào! Vẫn còn nhiều thứ hay ho để đọc lắm!

HOW TO TELL IF YOUR HIT IS A MITH!

LÀM SAO ĐỂ BIẾT BẠN SẼ VIẾT ĐƯỢC MỘT MITH!

lf your script has these components (and if not, for God’s sake try harder), a MITH film festival is in your future:

Nếu phim của bạn có những thành phần này (nếu không có thì vì Chúa, hãy cố gắng hơn nữa), chắc chắn một festival phim MITH sẽ chờ bạn ở tương lai:

l. A “monster,” supernatural in its powers – even if its strength derives from insanity — and “evil” at its core.

l. Con “quái vật” với sức mạnh siêu nhiên – cho dù sức mạnh đó xuất phát từ sự điên dại – và “tàn ác” tột cùng.

2. A “house,” meaning an enclosed space that can include a family unit, an entire town, or “the world.”

2. “Căn nhà”, nghĩa là một không gian khép kín bao gồm một phần tử gia đình, một thành phố hay là cả một “thế giới”.

3. A “sin.” Someone is guilty of bringing the monster in the house… a transgression that can include ignorance.

3. “Tội lỗi”. Có ai đó phải chịu lỗi vì đã đem con quái vào trong nhà… một hình thức kết án có thể bao gồm cả cái tội ngu muội.

The following breakdowns show the variety of Monster-in-the-House tales and the repeating elements all MlTHs have.

Những diễn giải sau đây cho thấy nhiều dạng câu chuyện Quái Vật Trong Nhà khác nhau và các yếu tố lập lại thường thấy ở MITH.

Yêu điện ảnh và nhiều thứ khác

Tagged with:
Posted in Anh ngữ, Biên kịch, Việt ngữ

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Phân loại sách

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 49 other followers

%d bloggers like this: